Kaderbrief 2020-2024

Financiële ontwikkelingen

Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

2020

2021

2022

2023

2024

Budgettair neutraal

05.01

Herinrichting Jacques Urlusplantsoen

B

S

 

-2

-2

-2

-2

   

L

I

-58

    
     

58

    
    

S

 

-8

-8

-8

-8

      

10

10

10

10

 

05.02

Singelpark Openbare ruimte Lammermarkt en Nieuwe Beestenmarkt

L

S

 

-31

-31

-31

-30

      

31

31

31

30

 

05.03

bodemconv. handboek OR

B

I

-70

    
   

L

I

70

    
 

05.04

Rhijnhof

B

I

-175

    
    

S

   

3

3

   

L

I

175

    
    

S

   

-3

-3

Mee/Tegenvaller

05.05

Beheer- en onderhoudskosten diverse projecten en nieuwe ontwikkelingen

B

S

    

-30

   

L

S

 

24

24

24

53

 

05.06

Lagere baten door overgangsjaar buitenreclame

B

I

55

-55

   
 

05.07

Instellen centraal budget (reserve) voor stijging van beheerkosten

L

S

  

75

175

200

 

05.08

Invulling taakstelling groen

L

S

-118

-118

-118

-118

-118

     

255

255

255

118

118

 

05.09

Vervangen openbare verlichting Nieuw Leyden

L

S

  

16

16

16

 

05.10

Installatieverantwoordelijkheid

L

S

60

60

60

60

60

 

05.11

Vrijval overtollige middelen gevelsanering

L

S

 

-87

-87

-87

-87

Nieuw Beleid

05.12

NDE (Natuur en DuurzaamheidsEducatie)

L

S

 

50

   

Tot.

    

252

129

225

188

213

Bedragen x 1.000,-

Budgettair neutraal

05.01 Herinrichting Jacques Urlusplantsoen

In 2020 wordt het Jacques Urlusplantsoen heringericht. In samenspraak met de bewoners is gekeken hoe het plantsoen opnieuw ingericht kan worden. Het plantsoen is nu vooral versteend en ‘arm qua diversiteit’: veel tegelpaden, speeltoestellen, gazon en bomen. Door het aanbrengen van planten circa 1.300 m2 geven we een extra impuls aan de groenkwaliteit én de biodiversiteit. De herinrichting kost 252.300 exclusief plankosten; deze zijn gedekt in de exploitatie. Met de kosten van vervanging van speeltoestellen ad 50.000 is reeds rekening gehouden in het beheerplan. Voorgesteld wordt om een aanvullend krediet beschikbaar te stellen van 202.300 met een kapitaallast van 10.115. De kapitaallasten worden gedekt door een verlaging van het krediet burgerinitiatieven parken 2019 met 145.000 en een bijdrage uit het budget stimuleren wijkinitiatieven van 58.300.

05.02 Singelpark openbare ruimte Nieuwe Beestenmarkt en Lammermarkt

Voor het project Openbare ruimte Lammermarkt en Nieuwe Beestenmarkt zijn aanvullende opbrengsten gerealiseerd doordat er een subsidie is toegekend voor de Nieuwe Beestenmarkt van 200.000 en als gevolg van overige opbrengsten van 20.000. Voorgesteld wordt om het krediet op te hogen met 220.000 en de baten op te hogen met 220.000. Het project openbare ruimte Lammermarkt en Nieuwe Beestenmarkt is grotendeels afgerond. Er zijn nog verschillende restpunten af te ronden zoals bank rondom nooduitgang, het aanplanten van bomen en groeiplaatsverbeteringen en overdracht aan cluster Beheer. Na afronding van deze werkzaamheden resteert een budget van 600.000 met als uitgangspunt dat de Netlon grasvelden behouden blijven. Het project is gedekt vanuit middelen van het Singelpark. We stellen voor het verwachte projectresultaat van € 600.000 op te nemen in het meerjarig investeringsplan onder prestatie 5C2.2 Aanleggen Singelpark voor nog uit voeren deelprojecten voor het Singelpark. De kapitaallasten van deze investering bedragen 30.000.

05.03 Bodemconvenant handboek openbare ruimte

Voor het uitwerken van een set van duurzaamheidsspecificaties op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie in het handboek openbare ruimte en in bestekken heeft het Rijk voor de periode 2018-2020 € 70.000 beschikbaar gesteld. In het kader van het convenant bodem en ondergrond is vanuit de stuurgroep Leidse Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond (LUBO) een co-financiering van € 70.000 toegezegd. Dit bedrag wordt in 2020 aan de reserve LUBO onttrokken en komt ten gunste van het project duurzaamheidsspecificaties handboek openbare ruimte en bestekken.

05.04 Rhijnhof

De herinrichting van de oude oprijlaan van Rhijnhof en de overige werkzaamheden op het terrein worden in samenhang opgepakt. Het voorstel is om de verschillende budgetten voor Rhijnhof samen te voegen. Het gaat om de kredieten 'Rhijnhof overige werkzaamheden', 'Herinrichting oude oprijlaan Rhijnhof' en gedeeltelijk 'Herinrichting grafvakken Rhijnhof'. Daarnaast wordt voorgesteld om het gezamenlijk krediet op te hogen met een bedrag van € 90.000 voor het versterken van het bomenbestand op Rhijnhof en dit te dekken door een onttrekking aan de reserve Bomenfonds.

Beethovenpark

Omdat op dit moment de speeltoestellen in het Beethovenpark worden vervangen is het efficient om tegelijk het gehele park aan te pakken. Hiervoor moet de geplande investering van het het Beethovenpark welke in het meerjareninvesteringsplan gepland staat in 2023 naar voren gehaald worden en als krediet beschikbaar worden gesteld. De investering voor het Hooghkamerpark kan naar achter geschoven kan worden (jaarschijf 2023). Dit is gedekt in de begroting.

Mee-/tegenvallers

05.05 Beheer- en onderhoudskosten diverse projecten en nieuwe ontwikkelingen

Door een aantal al gerealiseerde ontwikkelingen, herinrichtingen en projecten nemen de beheer- en onderhoudskosten structureel met 224.000 toe. Dit wordt veroorzaakt door grotere projecten als de Lammermarkt, Garenmarkt, Valkbrug en de Centrumroute fase 2 en door herinrichtingen vanuit een investeringsprogramma (Korte Vlietzone) of uitvoeringsprogramma (Zeeheldenpark, Bontekoezone). Bij de grotere projecten, zoals de Lammermarkt, Valkbrug en Centrumroute fase 2 zijn de beheer- en onderhoudskosten hoger geworden door het gebruik van een aantal specials in de inrichting. Zo vraagt het evenementengras en de Piet Oudolf-beplanting op de Lammermarkt om speciaal en daarmee duurder onderhoud. Bij de Centrumroute geldt dit voor de toepassing van natuursteen.
Voor herinrichtingen als gevolg van een investeringsprogramma of uitvoeringsprogramma (bijv de Korte Vlietzone en de parken in de Zeeheldenbuurt) is bij de besluitvorming de beheerkostencomponent niet meegenomen. Dit geldt ook voor de vergroening van de Garenmarkt, die het gevolg is van een motie.
Voor het Lakenpark geldt dat de toename is conform uitvoeringsbesluit ‘Herinrichting Lakenpark (Katoenpark, Lakenplein, Kaarsenmakersplein) deelproject Singelpark’ (RV19.0156). De meerkosten kunnen grotendeels worden gedekt uit de beschikbare ruimte voor areaaluitbreiding.

05.06 Lagere baten door overgangsjaar buitenreclame

Dit jaar is een overgangsjaar voor wat betreft de concessie buitenreclame voor bushokjes en vrijstaande reclamevitrines en grote 8m² billboards. Met betrekking tot de concessie voor de buitenreclame exploitatie van bushokjes en vrijstaande reclamevitrines bestaat een transitieperiode van circa zes maanden waarin € 55.000 minder inkomsten worden ontvangen. De reden hiervoor is dat de nieuwe exploitant tijd nodig heeft om al het nieuwe buitenreclamemeubilair op straat te plaatsen.

05.07 Extra beheerkosten klimaatadaptieve maatregelen

Bij stijging van het areaal is sprake van een stijging van de beheerkosten. Hiervoor wordt vanuit de Algemene Uitkering een bedrag opzij gezet, zodat de toename van de beheerkosten bij deze vorm van areaaluitbreiding kan worden gedekt. Bij projecten waarbij geen sprake is van areaaluitbreiding (bijvoorbeeld bereikbaarheids- projecten of de wijkvervangingen) is vaak, en in steeds meerdere mate, óók sprake van toename van de beheerkosten. Dit is het gevolg van de noodzakelijke klimaatadaptieve maatregelen en wensen voor vergroening om de leefbaarheid en ook klimaatadaptatie in de betreffende wijken te verbeteren.
In het collegeakkoord zijn op het gebied van groen en biodiversiteit flinke ambities geformuleerd. Het college wil Leiden zichtbaar vergroenen, door vergroening de biodiversiteit verhogen, de bijenstand verbeteren en onze leefomgeving gezonder maken. Daarnaast is vergroenen een speerpunt voor de gezonde en klimaatneutrale stad. In afspraken is vastgelegd dat bij de besluitvorming over de projecten een oplossing moet worden opgenomen voor de meerkosten voor het beheer van de stad. Dat is een goede afspraak en het uitgangspunt blijft dat bij besluitvorming over projecten de totale 'cost of ownership' (dus inclusief beheerkosten) adequaat inzichtelijk worden gemaakt én van dekking worden voorzien. Voor huidige lopende projecten met klimaatadaptieve maatregelen is dit echter onvoldoende gebeurd. Om niet nu drastisch in het investeringsvolume van huidige plannen te moeten snijden, stellen we voor om de hogere beheerkosten (oplopend tot € 200.000 in 2024) structureel te ramen.

05.08 Invulling taakstelling groen

Bij de in 2019 opgestelde Kaderbief 2020-2023 is gemeld dat ten gevolge van marktwerking bij de aanbesteding groen een structureel tekort ontstond van 515.000. Uw raad heeft hier toen € 260.000 van beschikbaar gesteld. Voor de resterende taakstelling van 255.000 is onderzocht welke maatregelen genomen kunnen worden om in te vullen. Als vertrekpunt is gekeken naar welke mogelijkheden er zijn om de taakstelling binnen het domein Groen op te vangen. Dit blijkt echter niet mogelijk zonder dat er een onwenselijke verslechtering van de beeldkwaliteit optreedt. Daarom is ook gekeken naar mogelijkheden om de taakstelling in te vullen binnen andere beheerdomeinen.

Voor maatregelen die voortkomen uit het afvalbeleid (R&D Afvalinzameling)is een budget van 58.000 beschikbaar. Dit bedrag is bedoeld om eventuele frictie/nadelen bij de uitvoering van het beleid op te vangen (introductie minicontainer voor papier, onderzoek GFT-inzameling bij de hoogbouw, etc.). Zoals het er nu uitziet ontwikkelen de implementatiekosten van het beleid zich conform verwachting en hoeft er geen aanspraak gemaakt te worden op het R&D-budget om tegenvallers/frictiekosten te dekken. De eerste resultaten van de minicontainer met papier laten zien dat de inzamelkosten zich binnen de bandbreedte ontwikkelen en dat hiervoor geen aanvullende middelen nodig zijn. Voor het onderzoek naar GFT in de hoogbouw geldt dat hiermee al de nodige ervaring bij andere gemeenten is opgedaan en dat een kleinschalige pilot voldoende is om dit te vertalen naar de Leidse context. Met het wegvallen van de depotdogs is binnen het budget Hondenpoepbestrijding een structureel voordeel ontstaan. Het voornemen was dit in te zetten voor het frequent laten reinigen van de prullenbakken omdat dit nu nog ad hoc gebeurt. Door de huidige situatie te handhaven (ad hoc reinigen) is 60.000 structureel beschikbaar. Voorgesteld wordt om de bovenstaande budgetten in te zetten voor de taakstelling op groenbeheer.

Doordat onderhoudsprojecten in de openbare ruimte vertragen (waaronder vervangingsprojecten verharding, door meekoppelkansen klimaatadaptatie (aanhaken bij geplande investeringen en onderhoud), energietransitie en projecten Bereikbaarheid of herinrichting), ontstaat een verschuiving van kapitaallasten. Deze onderuitputting van de kapitaallasten in 2020 tot en met 2022 kan ingezet worden om de taakstelling op groen incidenteel in te vullen tot de nieuwe aanbesteding van groenwerkzaamheden.

05.09 Vervanging openbare verlichting Nieuw Leyden

Er zijn diverse klachten over de openbare verlichting Nieuw Leyden binnengekomen. Doordat de ontwikkeling een particulier initiatief is, waarbij kopers ook over de openbare ruimte gingen, is er momenteel onduidelijkheid over aanleg, gegevens, revisie en overdracht met als gevolg dat de problemen nog niet zijn opgepakt waardoor de problemen verder zijn toegenomen en inmiddels meerdere bewoners hebben geëscaleerd richting de gemeente. Gezien de verplichting (zorgplicht) van de gemeente om bewoners deugdelijke straatverlichting te bieden en in stand te houden, moet er actie worden ondernomen. Vervanging van de openbare verlichting heeft de voorkeur boven het herstellen van de bestaande inrichting. We stellen voor hiervan een krediet van € 270.000 op te voeren met een kapitaallast van € 16.000 vanaf 2022.

05.10 Installatieverantwoordelijkheid

Leiden en de regiogemeenten hebben in de openbare ruimte ongeveer 35.000 elektrische installaties (bijv. lichtmasten, marktkasten, parkeermeters, gebouwen en verkeersregelinstallaties). Op basis van het Bouwbesluit en de daar uit volgende normen NEN1010 en NEN3140 zijn gemeenten verantwoordelijk voor juist en veilig gebruik van deze installaties middels het aanwijzen van een goed opgeleide Installatieverantwoordelijke. De Installatieverantwoordelijke zorgt er o.a. voor dat bestaande installaties in beeld zijn, ziet er op toe dat deze tijdig geïnspecteerd en gekeurd worden, zorgt ervoor dat medewerkers voldoende zijn opgeleid om met elektrische installaties te mogen werken en begeleidt vervanging van oude en plaatsing van nieuwe installaties.

Gezien het grote aantal elektrische installaties in de regio, de omvang van de bijbehorende werkzaamheden en de wens om deze taak adequaat in te vullen (kennisopbouw, snel kunnen handelen bij risicosituaties), is in 2018 gekozen voor het aantrekken van twee vaste Installatieverantwoordelijken voor de regiogemeenten. Vóór die tijd werd een beperkt aantal taken ingevuld met externe inhuur; hiermee werd echter niet voldaan aan de wettelijke normen. Voor het dekken van het Leidse aandeel van de kosten van deze installatieverantwoordelijken stellen we structureel € 60.000 extra beschikbaar.

05.11 Vrijval structurele middelen gevelsanering

Voor gevelsanering woningen is nog € 1,0 miljoen benodigd tot en met 2026. Hiervoor is een krediet en reserve beschikbaar met voldoende middelen. Het structurele budget van 87.000 kan daarom vrijvallen.

Nieuw beleid

05.12 Voortzetten natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE)

In Leiden wonen 44.714 kinderen en jongeren onder de 26 jaar. Team NDE verzorgt voor deze groep natuur en milieu activiteiten voor kinderen en ouders. Bij de start van het programma duurzaamheid, eind 2016, is er een beleidswijziging gekomen met betrekking tot NDE. De functie van team NDE is gewisseld van uitvoering naar regie en er zijn incidentele gelden voor uitvoering ter beschikking gesteld . De gemeente heeft nu een verbindende rol, ondersteunt partners met subsidie en vertaalt de gemeentelijke doelen naar de stad. De gemeentelijke uitvoeringstaken zijn ondergebracht bij de Stichting “Naar Buiten” en Technolab. Daarnaast ondersteunt de gemeente de samenwerking van 12 partijen, vrijwilligers en professionals in het Verwonderpaspoort (VWP). In deze nieuwe rol bereiken we meer Leidenaren dan voorheen. Ook heeft de gemeentelijke bijdrage ertoe geleid dat andere partijen mee financieren, zoals het onderwijs en Fonds1818. Het is van belang om kennis en vroege bewustwording over thema’s als klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie en biodiversiteit structureel te borgen. NDE vindt grotendeels buitenschools, en soms buiten schooltijd plaats. Juist daar ligt nog veel leerpotentieel, omdat leerlingen minder dan 20% van hun wakkere tijd op school doorbrengen en veel leren van ervaringen. De inzet van educatieve stadspartners via NDE koppelt de “rijke leeromgeving” in Leiden met het onderwijs. De partners bieden expertise en werkvormen waarover leerkrachten zelf niet kunnen beschikken. Stichting Naar Buiten! brengt kinderen en hun ouders/verzorgers in aanraking met groen en natuur in de buitenruimte, Technolab richt zich op de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt, veelal voor technische beroepen met daarbij specifieke aandacht voor natuur en duurzaamheid. Het VWP is een belangrijk onderdeel van hét toekomstige platform voor buitenschools onderwijs in Leiden. We zijn voornemens om structureel 50.000 beschikbaar te stellen voor continuering van NDE. 50.000 hiervan in 2021 verwerken we bij deze kaderbrief. De besluitvorming over nieuw beleid vanaf 2022 vindt plaats bij de Programmabegroting 2021 (zie ook hoofdstuk financiële keuzes en positie).

Nieuw beleid dat geheel wordt doorgeschoven naar de Programmabegroting 2021

Deze voornemens zijn niet verwerkt in de cijfers van deze Kaderbrief maar worden bij de Programmabegroting 2021 afgewogen tegen de beschikbare financiële ruimte.

05.13 Singelpark in het Energiepark

De gebiedsvisie Energiepark zorgt ervoor dat er langs het water een mooie groene uitbreiding kan komen van het Singelpark. De extra vergroening bedraagt in totaal 6.600 m2. Ook kan de dam worden verwijderd en vervangen worden door een fietsbrug waardoor het rondje singelpark kan worden gevaren. Dit is al een hele oude wens vanuit het Singelpark en vergroot de attractiviteit van de binnenstad en het Singelpark en vergroot de attractiviteit van de binnenstad en het Singelpark. Dit kan gerealiseerd worden als de energiecentrale stopt. We verwachten dat dit in 2024 zal zijn. Daarom willen we voor deze delen bij de Programmabegroting 2021 de middelen beschikbaar stellen. De raming voor de uitbreiding Singelpark in het kader van de gebiedsontwikkeling Energiepark bedraagt 6,2 miljoen. Voor 1,85 miljoen kan er dekking gevonden worden vanuit middelen uit het meerjarenbeeld voor Singelpark fase 1 en fase 2. Dan resteert er nog een dekkingstekort van 4,35 miljoen (met een kapitaallast van 237.500 vanaf 2024). Overwogen wordt om dit bedrag alsnog beschikbaar te stellen zodat naast het parkdeel B ook de parkdelen C en D gerealiseerd kunnen worden. Tevens is daarvoor noodzakelijk een budget te begroten voor het onderhoud van de uitbreiding van het groenareaal à 18.000 per jaar.